Boek
Nederlands

Het bal der gekken : roman

Victoria Mas (auteur), Andreas Dijkzeul (vertaler)
Een intelligente, welbespraakte jonge vrouw uit een bourgeois milieu wordt tegen haar wil door haar vader ondergebracht in een krankzinnigengesticht vanwege haar hang naar spiritisme.
Titel
Het bal der gekken : roman
Auteur
Victoria Mas 1989-
Vertaler
Andreas Dijkzeul
Taal
Nederlands
Oorspr. taal
Frans
Oorspr. titel
Le bal des folles
Uitgever
Amsterdam: Spectrum, 2021
239 p.
ISBN
9789000376865 (hardback)

Besprekingen

Het is bal in het dolhuis

De Française Victoria Mas schreef een indringende, onder de prijzen bedolven roman over het begin van de psychiatrische zorg in de 19de eeuw.

Het is een gouden onderwerp dat de Victoria Mas voor haar debuutroman bij de kop heeft gevat: het jaarlijkse galabal dat lange tijd te Parijs in het beroemde psychiatrisch ziekenhuis La Salpêtrière gegeven werd. De daar opgesloten vrouwelijke gekken (zo werden de patiënten destijds nog onbekommerd genoemd) en de leden van de hogere kringen die een toegangskaart hadden bemachtigd, konden elkaar bij die gelegenheid ontmoeten en met elkaar dansen. Voor de geïnterneerde psychiatrische patiënten was het - ook al waren ze op zulke avonden het slachtoffer van ongezonde nieuwsgierigheid van de burgerij - een kans om hun isolement te doorbreken. Want de omstandigheden van hun dagelijks bestaan waren ten hemel schreiend.

Geneesheer Jean-Martin Charcot (1825-1893) heerste als een feodale vorst over dit rijkje midden in de Franse hoofdstad. Mas beschrijft zijn machtspositie indringend: 'Als hij binnenkomt, ontstaat er binnen enkele momenten een kleine hofhoud…Lees verder

Schuldig aan het hebben van een mening

Waanzin verkoopt nog steeds goed, bewijst Victoria Mas' bestseller over het Parijse Hôpital de La Salpêtrière.

Tegenwoordig is het Parijse Hôpital de La Salpêtrière een doodgewoon ziekenhuis, maar in de negentiende eeuw werd er baanbrekend werk verricht op het gebied van de psychiatrie. Jean-Martin Charcot, grondlegger van de neurologie, deed er onderzoek naar hysterie bij vrouwelijke geesteszieken. Zijn openbare colleges werden opgeluisterd met spectaculaire hypnosesessies, trokken een publiek van studenten, schrijvers, journalisten, politici en kunstenaars, en waren populairder dan het boulevardtoneel. Enig voyeurisme was daar niet vreemd aan. De gekken waren een onuitputtelijke bron van vermaak. Op het jaarlijkse halfvastenbal, een freakshow avant la lettre, werden ze te kijk gezet voor de Parijse bourgeoisie, die zich aan hen kwam vergapen als aan dieren in de zoo. Victoria Mas vond dat godgeklaagd en besloot die betreurenswaardige vrouwen op te voeren in haar debuutroman. Het bal der gekken ging 150.000 keer over de toonbank en werd door Franse scholieren bekroond me…Lees verder

Treffend debuut over vrouwen in een 19de-eeuwse inrichting

Geen wonder dat het debuut van Victoria Mas (1989) meteen een wereldwijde bestseller is geworden, diverse prijzen heeft gewonnen en dat de filmrechten al zijn verkocht. Het bal der gekken is met vaart geschreven, zit vol treffende sfeerbeschrijvingen en heeft een geweldig onderwerp: de inrichting La Salpêtrière in de 19de eeuw, als de illustere dokter Jean-Martin Charcot zijn hypnosesessies houdt waarbij hij live hysterische aanvallen opwekt bij patiënten. Hoofdzuster Geneviève en patiënt Eugénie, een bourgeois-meisje dat overledenen ziet en hoort, hebben één ding gemeen: ze geloven niet in God. Ze zullen elkaars leven veranderen. Storend aan dit verder indrukwekkende debuut is dat je het gevoel krijgt dat Mas bang is dat haar lezers haar niet begrijpen. Elke emotie van de personages wordt benoemd, niets mag de lezer zelf bedenken. Dat is jammer. Evengoed heerlijke lectuur, waarbij de schrijfster ook licht werpt op de rechtelooshei…Lees verder

Het is maart 1885. Tijd voor het 'gekkenbal' dat ieder jaar wordt gehouden in de Salpêtrière, een gesticht voor geesteszieke vrouwen in Parijs, dat onder leiding staat van arts/neuroloog Charcot. Een ogenschijnlijk vrolijk evenement waaraan de Parijzenaars zich vergapen, maar in feite een vernederende demonstratie is van een medisch experiment. Ook Eugénie Cléry, een vrij onafhankelijke, intelligente jongedame uit een bourgeois milieu, treft het lot in de instelling te worden opgenomen. Ze functioneert volstrekt normaal, maar is zo onvoorzichtig geweest haar oma toe te vertrouwen dat ze met overledenen communiceert. Oma beschaamt haar vertrouwen en brieft dit feit door aan Eugénies vader. Deze ziet het als aberratie en verklaart haar geestesziek. Het boek toont de volslagen machteloosheid aan van onconventionele en/of getraumatiseerde vrouwen tegenover de volstrekte willekeur van echtgenoten en/of vaders, in een tijdperk waarin de psychiatrie nog in de kinderschoenen stond. Een aangri…Lees verder

Het is bal in het gekkenhuis

Indringende roman over het begin van de psychiatrische zorg in de negentiende-eeuw.

Het is een gouden onderwerp dat de Franse schrijfster Victoria Mas voor haar debuutroman Het bal der gekken bij de kop heeft gevat: het jaarlijkse galabal dat lange tijd te Parijs in het beroemde psychiatrisch ziekenhuis La Salpêtrière gegeven werd. De aldaar opgesloten vrouwelijke gekken (zo werden de psychiatrische patiënten destijds nog onbekommerd genoemd) en de leden van de hogere kringen die een toegangskaart hadden weten te bemachtigen, konden bij die gelegenheid elkaar ontmoeten en zelfs met elkaar dansen. Voor de geïnterneerde psychiatrische patiënten was het, ook al waren ze op zulke avonden het slachtoffer van ongezonde nieuwsgierigheid van de burgerij, een kans om, één keer per jaar, hun isolement te doorbreken. Want de omstandigheden van hun dagelijks bestaan waren, de rest van de tijd, ten hemel schreiend.

De beroemde geneesheer Jean-Martin Charcot (1825-1893), een van de leermeesters van Sigmund Freud, heerste als een …Lees verder